Rekenen en taal centraal: belang van oefenen

pp.18-21_Peeters en Verlinden_JSW december 2017_VaardigheidSinds 2010 staan taal en rekenen centraal in het Nederlandse onderwijs. Desondanks gaat het niveau niet omhoog, blijkt uit onderzoek, en internationaal gezien eerder omlaag. NRC onderzoekt in een korte serie hoe dat komt en wat eraan wordt gedaan. In deel 2, ‘Lesmethoden’, wordt de Alan Turingschool, waar JSW-voorzitter Martin Bootsma (teamleider) en JSW-netwerklid Eva Naaijkens (schoolleider) werkzaam zijn, veelvuldig genoemd.

In het artikel stelt auteur Maarten Huygen ‘dat de felle methodenstrijd in rekenen en taal voorbij is. Iedereen vindt nu weer dat leerlingen tafels moeten leren’. Als de leerlingen van de Alan Turingschool in Amsterdam uitleg krijgen over spelling en uitspraak, draaien ze hun tafeltjes een kwartslag. Ze zitten niet meer dwars in de klas met de tafels tegen elkaar, maar kijken de lerares aan om te luisteren naar haar uitleg. De juf spelt de woorden en de kinderen zeggen die na.

De leraar centraal
Even ziet de klas eruit als op de zwart-witfoto’s uit de vorige eeuw. Deze methode van directe instructie komt op na jaren experimenteren met ‘ontdekkend leren’ waarbij de leerkracht slechts coach is. Hier vertelt de leerkracht eerst zelf. Met de opgedane kennis kan de leerling verder. Het motto van de Alan Turingschool is: ‘de leraar centraal’. Dat staat in contrast met ‘kindgericht’ onderwijs waarbij het kind wijs genoeg wordt geacht om zelf zijn nieuwsgierigheid te volgen.

Cognitieve psychologie
Volgens de cognitieve psychologie heeft een leerling kennis nodig om een probleem overzichtelijk te maken. ‘Het kortetermijngeheugen is maar beperkt. Als een leerling zonder voorkennis een probleem moet oplossen, raakt dat geheugen overbelast’, zegt Paul Kirschner, universiteitshoogleraar in de onderwijspsychologie aan de Open Universiteit, tegenover NRC.

Klassikale instructie
Begeleiding blijft nodig. ‘Als je kinderen zelf laat onderzoeken, wordt de kennis een gatenkaas. Je weet als leraar niet wat de leerling al weet’, zegt Bootsma van de Alan Turingschool tegenover NRC. Bij de Alan Turingschool laat een leerkracht aan het einde van elke lesdag vragen achter waarmee de lesstof de volgende dag kan worden herhaald. Dat oefenen was er sinds de jaren negentig op veel scholen bij ingeschoten. Nu is er op veel scholen sprake van een terugkeer naar vormen van klassikale instructie.

Lees het volledige artikel van NRC, dat zowel online als in de krant is gepubliceerd, op de website van NRC voor meer informatie over dit onderwerp en de Alan Turingschool. Bovenstaande is slechts een deel van dit artikel.